RAF WILLEMS: 100 JAAR FEYENOORD; RICHARD DOMBI LEERDE NEDERLAND VOETBALLEN

juli 28, 2008

Mijn eerste kennismaking met Feyenoord dateert van 27 mei 1971. Op schimmige zwartwitte televisiebeelden keek ik naar de gekke komiek Dorus. Met brilletje, bromsnor en bolhoed. Hij zong met een rauw Rotterdams,voor Vlamingen vrijwel onverstaanbaar, accent: ‘Wie heit er weer een gool gescoord, Faaijenoord! Faaijenoord!’

Hij voerde zijn kunstje op bij Studio Sport, na Ajax-Feyenoord  (1-3). De club uit de Kuip vierde de titel in het Olympisch Stadion van Amsterdam. Willem van Hanegem  troefde Johan Cruijff af, Ernst Happel stak Rinus Michels in de achterzak.

 

Met het Rotterdam Toernooi zet Feyenoord op 1 en 3 augustus zijn honderdste verjaardag luister bij. Gasten zijn de clubs waartegen Feyenoord destijds zijn Europacups heeft gewonnen: Celtic Glasgow (1970), Tottenham Hotspur (1974) en BorussiaDortmund (2002). In 1970 voegden de Hand-in-Hand-Kameraden er ook nog de Wereldbeker aan toe, ten nadele van het Argentijnse Estudiantes. Even turven, sprak destijds schrijver Nico Scheepmaker als hij statistische gegevens ten berde bracht: met vier internationale trofeeën boekt Feyenoord een fraaie elfde plaats op de Europese ranglijst. De top tien wordt inzake palmares, in willekeurige volgorde, gevormd door: Real Madrid, AC Milan, FC Liverpool, Bayern München, Ajax, Internazionale, Juventus, FC Barcelona, Manchester United en FC Porto. Dan fungeert Feyenoord op nummer elf. Voor klinkende namen als pakweg Chelsea, Arsenal, Schalke 04, Valencia, AS Dynamo Kiev enz. Het eeuwfeest werd gelanceerd op 15 juli met de voorstelling van het encyclopedische Feyenoord Rotterdam 1908-2008, honderd jaar. Een imposante en imponerende publicatie van Uitgeverij De Buitenspelers. Met boeiende teksten en prachtige illustraties. De Buitenspelers demonstreert op zijn beurt internationale klasse. Als ik even grasduin door het verleden beland ik bij de vergeten Richard Dombi als de mij meest fascinerende figuur van Feyenoord. De man heeft, letterlijk en figuurlijk, een lange reis gemaakt.

 

Richard Dombi (1888-1963) leerde Feyenoord tussen 1935 en 1939 écht voetballen.  Phida Wolff (1906-1998), de kroniekschrijver van de club, vereerde hem als de ‘beste trainer van het Nederlandse voetbal’. Met enige zin voor overdrijving, maar berustend op een grond van waarheid. In het werk van Dombi stak de gedachte van het totaalvoetbal. Techniek, pressie en positiespel, ziedaar de kernbegrippen van zijn filosofie: balcontrole in de kleinst mogelijke ruimte, de druk van de tegenstander trotserend. Oefening baart kunst, training met de bal. Dombi, geboren in Wenen als kind van joodse ouders, vertegenwoordigde de zogenaamde Donauschool. Hij maakte tijdens de Eerste Wereldoorlog deel uit van MTK Boedapest, het eerste continentale topelftal dat de voetbalgrenzen verlegde. Vanuit de leer van het Schotse passing game, via de befaamde leermeester Jimmy Hogan (1882-1974), geboren in de buurt van Manchester, als nazaat van Ierse inwijkelingen. Hij droeg dat Schotse ‘passing game’ uit naar Wenen en Boedapest, als artistieke antwoord op het fysieke Engelse kick and rush.

Samen met de liberale joodse visionair Hugo Meisl deed hij Wenen als voetbalstad ontwaken. Hogan stoffeerde Austria en het nationale elftal, das Wunderteam,  in de jaren dertig met zijn inzichten. Zijn passages langs het eveneens vrijdenkend-joodse MTK Boedapest (van 1917 tot 1925 negen landstitels) sloegen de brug naar de latere exploten van de ‘Magic Magyars’ van Puskas, Kocsics, Czibor en co. in de vroege jaren vijftig.

Dombi behoorde tot het uitgelezen spelersgezelschap van MTK en beschouwde Jimmy Hogan als zijn mentor. De Oostenrijkers en Hongaren voegden aan het Schotse genre – dat rond 1910 vooral door Celtic, toen geroemd als ‘the finest footballteam of the world’, in Centraal-Europa werd verspreid – de chic  van Wenen en Boedapest toe: de individuele actie, de elegantie, de onvoorspelbaarheid en het inzicht.

 

De kosmopolitische Dombi werd één van de voornaamste vertolkers van het virus van deze vrije voetbalstijl. Hij reisde tijdens het Interbellum als coach langs Uruguay – in die tijd Olympisch kampioen en nummer één van het wereldvoetbal – Berlijn (Hertha), Wenen (Vienna), Barcelona (FC) en München (1860 en Bayern). De als ‘wonderdokter’ – vanwege zijn medische inzichten – faam genietende globetrotter escorteerde Bayern naar een eerste landstitel in 1932 maar sloeg vervolgens op de vlucht voor de racistische jodenwetten van de nazi’s. Feyenoord zocht in 1935 bij hoogdringendheid een nieuwe trainer. Dombi geloofde in de uitdaging.

 

Drie jaar later stond Feyenoord aan de Nederlandse top: drie afdelingskampioenschappen, en twee landstitels. In het naslagwerk  Feyenoord Rotterdam 1908-2008, honderd jaar prijst spits Cor van der Gijp – historische topschutter met 177 goals in 233 duels, tussen 1956 en 1963 –Dombi de hemel in: ‘Hij was zijn tijd honderd jaar vooruit.’ Van der Gijp werd zelf ontdekt en gekneed bij het Dordrechtse EMMA door…Richard Dombi. In 1955-’56 keerde de Oostenrijker nog één jaar terug naar Feyenoord. Hij liet een jongen van achttien debuteren op de linkerflank. Zijn naam was Coen Moulijn, vanwege zijn onnavolgbare dribbelbeweging vergeleken met de beroemde Stanley Matthews. Vijftien jaar en vele successen later werd hij door meer dan 60000 supporters

uitgewuifd als ‘Mister Feyenoord’. Moulijn introduceerde het type van de Nederlandse ‘buitenspeler’ en was zelf van internationale klasse op deze positie.

 

Laten we dus even uitdagen: de oorsprong van het creatieve Hollandse balspel van de jaren zestig vinden we terug in de Kuip. De wortels van het totaalvoetbal stammen in wezen uit Rotterdam en dragen het handschrift van de immer mysterieuze Richard Dombi.

 

‘Wie heit er weer gool gescoord? Faaijenoord! Faaijenoord!’

Advertenties

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: