Voetbal als bliksemafleider

 

‘There never was a good war or a bad peace.’ Het woord is van Benjamin Franklin (1706 – 1790). De politicus-wetenschapper was een Founding Father van de Verenigde Staten maar beleefde zijn eeuwige vijf minuten van roem en glorie toen hij de bliksemafleider uitvond. Kan voetbal de ‘bliksemafleider’ zijn in het conflict tussen Israël en de Palestijnen?

  

Ik vroeg het deze week aan de Roger Repplinger. De Duitse auteur schreef in 2005 het opzienbarende boek ‘Die Söhne Sachnins’. Een turf van bijna 500 pagina’s in dagboekvorm over zijn verblijf in het eeuwenoude stadje Sakhnin in de vallei van Galilea. In Sakhnin wonen veel Arabische Israëli’s, lees Palestijnen. De streek combineert een traditie van protest met verdraagzaamheid. Repplinger vertelt, zijn verhaal lijkt op een fabel, maar het gebeurt écht. In de voetbalclub Bnei Sachnin, de zonen van Saknin, spelen joden, christenen, moslims en vrijzinnigen. Aangevuld met voetballers uit Brazilië, Afrika en Oost-Europa. Arabische spelers lopen de ereronde met de Israëlische vlag. De islamitische president Hamid Ganayem en de joodse coach Eyal Lachmann vierden in 2004 de winst in de nationale bekercompetitie. Grote vreugde in de stad en enige beklemming in het land want de staat Israël zou in Europa worden vertegenwoordigd door een club met Arabische wortels! Volgens Repplinger weert het voetbal de politiek, de geschiedenis en de religie uit het elftal. Bnei is niet geliefd bij orthodoxe en conservatieve joden, die zich verzamelen rond topclub Beitar Jeruzalem en evenmin bij fundamentalistische haatpredikers. Op de tribunes van Beitar hangen tijdens het beladen duel met Bnei slogans met als teksten: ‘Wraak’, ‘Ik haat alle Arabieren’, ‘Dood aan Bnei’ en ‘Oorlog, oorlog, oorlog!’ De cineasten Jerrold Kessel en Pierre Klochendler filmden het ontroerende én opzwepende Sons of Saknin United: ‘We wilden zien of het elftal mensen samenbracht en voor 90 minuten de vooroordelen en haat bezwoer. ‘Het antwoord klonk: ja! Mits de nodige nuances in de uiterst complexe situatie: ‘As a truly integrated team, Sakhnin serves as an example of how the two nations might work together toward common goals.’ Socioloog Tamir Sorek onderzocht in zijn studie ‘Arab Soccer in a Jewish State. The Integrative Enclave’ hoe het voetbal oude wonden heelde omdat in 1976 en 2000 plaatselijke demonstranten werden vermoord door de Israëlische veiligheidsdiensten: ‘de joodse spelers werden op een warme wijze welkom geheten door de gemeenschap van Sakhnin en Israëlische en Palestijnse wimpels gingen na elke zege samen de hoogte in.’

 

 

Na enkele Europese duels volgde de sportieve kater met een degradatie in 2006. Bnei realiseerde onmiddellijk promotie en wordt vandaag geleid door de Russische-joodse miljardair Arcady Gaydamak. Roger Repplinger: ‘Hij investeerde meer dan 500000 euro in de club om het volk van Israël vrede te schenken.’

De journalist stelt ook de tanende macht van behoudgezinde imams aan de orde want de stad is ook fier op zijn vrouwenteam: Banat, of de dochters van Sakhnin. Meiden trappen tegen een bal en geen tegenstander zal ze afstoppen, beweert Repplinger: ‘Die Eltern, auch die gläubigen Muslime, legen ihren Mädchen keine Steine mehr in den Weg. Der Fussball hat sich durchgesetzt. Wenn man nicht weib, was man mit seiner Freizeit tun soll: Fussball spielen!’ Op 3 januari betoogden meer dan 100000 mensen in de stad tegen de oorlog in Gaza, de grootste vredesmanifestatie sinds jaren in Israël. Het sportieve integratieconcept van Bnei lokt nog steeds veel aandacht en biedt hoop waar radeloosheid hangt. Roger Repplinger gelooft meer dan ooit in het symbolisch belang van de club. Hij eindigt zijn boek met een visionaire verwijzing. Hij denkt dat wanneer ooit de dag van de vrede zal aanbreken in Israël, men zich het vriendelijke samenwerkingsverband van de zonen en dochters van Sakhnin zal blijven herinneren.

‘There was never a good war of bad peace.’ Laat voetbal de bliksemafleider zijn!

Advertenties

25 jaar na de voetbalbeweging van Socrates voor vrije verkiezingen.

Football is changing the world! Het woord is van Paulo Coelho, de Braziliaanse successchrijver van onder meer De Alchemist. Aldus sprak hij op een bijeenkomst ter ere van het WK 2014 in zijn land. Coelho bezit de gave van de profetische rede: ‘A day will come when humankind will be united to the cohesive spirit of the game.’ Is hij de Barack Obama van het gevoelsleven? Hij roept de weerloze mens op tot het vervullen van de droom. De weg naar het geluk openbaart zich via spirituele zingeving na innerlijke herbronning. De tocht van Paulo Coelho verloopt langs het mystieke visioen en eindigt optimistisch: de ‘schat’ is het leven zelf en je kiest wat je ervan maakt. Een simpele maar sterke tijding.

Is het veelzeggend dat een diepzinnige maar vrolijke denker als Coelho het voetbal heeft ontdekt? Hij betreedt het pad van de menselijke ontmoeting, gelooft in de macht van de positieve emoties en onderzoekt de gezonde kracht van de seksualiteit. Hoe verbindt hij dit met het populaire spel om de bal?


Coelho raakte diep onder de indruk van de Duitse voetbalzomer van 2006: ‘I believe that for 30 days (of World Cup 2006) the world became a better place. Not because the conflicts stopped, but because people understand that there is a good fight. When we see football the way we saw in Germany, hope is back.’ Coelho beschreef het WK als de geslaagde combinatie van natuurlijke competitie-instincten en strijdlust voor de overwinning met samenhorigheid, onderling vertrouwen en het recht op individualiteit. Hij verleidde over de hele wereld miljoenen lezers met zijn bezielende boodschappen.

Kent hij de parabel, in zijn eigen land, van Socrates en de Democratia Corintiana, vijfentwintig jaar geleden?

 

Brazilië op het WK 1982: wervelende balcirculatie, drijvend op de dialogen van de voetbalfilosoof Socrates. Eén keer raken. De korte bal wisselde tokkelend af met de lange pass. Futebal Arte dat herinnerde aan de koninklijke kunst van El Rei Pelé en de geniale gekte van Garrincha. Tot de Italiaanse sluipmoordenaar Paolo Rossi drie keer toesloeg en de geelgroene kanaries uit het WK kegelde (3-2). Zelden heeft een ploeg zo de wereldbeker geïmponeerd als Socrates’ Seleçao. Brazileiro Sampaio de Souza Viera de Oliveira werd geboren op 19 februari 1954. Zijn vader doopt hem Socrates, naar de denker uit de Griekse Oudheid. De voetballer Socrates ontdekte bij zijn illustere naamgenoot de belangrijkste levensles: de gedachten zijn vrij! Hij studeerde voor dokter en aan de universiteit werd het verzet tegen de militaire dictatuur (1964-1984) gedoceerd. Socrates bleef als voetballer trouw aan zijn standpunten. Bij Corinthians Sao Paulo, één van de grootste clubs van het land, ondernam hij tussen 1982 en 1984 een uniek initiatief: hij zette met zijn collega’s de beweging Democracia Corintiana op. Als protest tegen de militairen en als oproep tot vrije verkiezingen. De spelers voetbalden zich met deze slogan op het shirt naar het kampioenschap van deelstaat Sao Paulo en probeerden binnen de club het democratisch proces vorm te geven. Ze reageerden tegen de autoritaire aanpak in het Braziliaanse voetbal en eisten, bij meerderheidsbeslissing, inspraak in contractbesprekingen en de verdeling van de recettes. De dagelijkse werking was voorwerp van interne discussie. Men besteedde aandacht aan ‘goed burgerschap’ zoals lid zijn van een politieke partij of deelname aan een maatschappelijk project.


De Democracia Corintiana bepaalde ook de verhoudingen in de bestuurskamer en klopte op tafel voor spelersrechten. Hun belangrijkste daad bestond uit hun openlijk pleidooi voor een vrije democratie. Ze speelden met de dwingende oproep ‘Ga Stemmen’ op de rug. In 1984 stroomden op een protestmeeting in Sao Paulo 1,5 miljoen mensen samen. Socrates voerde het woord. Democracia Corintiana, met veel steun van artiesten, opposanten en zakenlui, maakte duidelijk dat mensen – en dus ook de spelers – bij actieve deelname hun persoonlijke groei konden voltooien. Volgens politicologe Maria Vitoria Benevide was Democracia Corintiana aan het begin van de jaren tachtig een voorloper, die de opening in de dialoog over vrijheid vorm heeft gegeven. De voetbalbeweging van Socrates toonde volgens haar Brazilië de weg naar het geloof in en het respect voor de keuze van de meerderheid: ‘Toen niemand in Brazilië mocht stemmen, deden ze dat al bij Corinthians. Dankzij Democrationa Corintiana.’ In 1984 vielen de militairen alsnog van hun sokkel. Socrates beschouwt de periode van zijn DC als de mooiste van zijn leven. Vijfentwintig jaar later blijft dit een mooie mijmering.

 


Ze zou als het ware uit het brein van Paulo Coelho ontsproten kunnen zijn. Hij bedacht woorden en verhalen die het hart van de mensen troffen. Komt zijn voorspelling over het voetbal uit? Is football changing the world? Yes, we can!

Bij wijze van wens voor 2009.