RAF WILLEMS: HERTHA BSC: WIR SIND EIN BERLINER!

oktober 12, 2009

Op 22 oktober speelt SC Heerenveen in het kader van de Euroleague in Berlijn tegen Hertha BSC. Tegen de achtergrond van de twintigste verjaardag van de Val van de Berlijnse Muur.

Wir sind ein Berliner! De tekst van het vaandel springt meteen in het oog als ik onder de triomfbogen van het Olympia Stadion loop. Het is een verwijzing naar de beroemde toespraak Ich bin ein Berliner van de Amerikaanse president John Kennedy in 1963 aan de Berlijnse Muur Honderdduizenden mensen drumden zich juichend rond het spreekgestoelte van JFK. De speech had een helende betekenis en trof de vrijheidslievende harten van de West-Berlijners, welhaast vanzelfsprekend supporters van Hertha.

Het is 8 augustus 2009, eerste speeldag van de Bundesliga. Wir sind ein Berliner is de slogan van de ‘Berliner Freunde’, een gemeenschappelijke onderneming van Hertha BSC, de Berlijnse overheid en enkele financiële partners: ‘Aus Verantwortung für unsere Stadt’. De ‘vrienden’ steunen 12 sociale, sportieve en vormingsgroepen die zich buigen over de levenskwaliteit van kinderen, jongeren en buurten van de metropool op de grens tussen West en Oost. Hertha drijft een verhaal aan: ‘Mehr Chancen durch Fussball’. Aan de hoofdtribune wappert de slogan ‘Für Toleranz und gegen Rassismus.’
Ik zit boven de blauw en wit geverderde Ostkurve. Hertha wint krap met 1-0, tegenstander is Hannover. De ereronde van de spelers duurt net zo lang als het clublied ‘Nur nach Hause gehen wir nicht’. Het refrein van de Hertha Hymne is gebaseerd op dat van Rod Stewarts I’m Sailing: ‘Nur nach Hause, nur nach Hause, nur nach Hause, gehen wir nicht.’ Inwisselbaar met: I’m Sailing, I’m Sailing, I’m Sailing, home again. Ter hoogte van de Ostkurve ontspint zich een apart ritueel. De hele blauwe selectie stelt zich naast elkaar op tegenover de wiebelende massa. Op de tonen van ‘Ich bin das Anton aus Tirol’ brullen duizenden: ‘Wir sind das Hertha BSC’. In elkaar hakend en op en neer jumpend.

Ik wip enkele uren voor de match de Herthapub binnen, op de hoek van de Jesse Owens Allee, aan de overkant van het Olympisch Stadion. Met nog steeds een grotesk uitzicht, men herinnert zich de Nazi-Olympiade van 1936, waarbij de zwarte lachende Amerikaan Jesse Owens alle records uit de tabellen liep en de verzuurde Hitler een denkbeeldige trap in de ballen gaf. In de kroeg hangen sjaals met de tekst ‘Unser Religion ist Hertha BSC’. Oude fans luisteren naar de schuine moppen van de pafferige, getatoeëerde cafébaas. Aan de muur, een poster met een scanderende blondine: ‘Rettet Arbeitzplätze. Trinkt mehr Bier!’ Ik voeg de daad bij het woord, bestel een ‘Berliner Weisser’ (0,33cl) en blader door het boek van historicus Michael Jahn: Hertha BSC. Eine Liebe in Berlin. Ik pluk er her en der elementen uit: Hertha werd opgericht in 1892 en vestigde zich in de wijk Wedding, das Rote Wedding, het grootste industriegebied van Midden-Europa met 170.000 mensen met sociaaldemocratisch stemgedrag. Daaronder meer dan dertigduizend immigranten: fabrieksarbeiders, dagloners, dienstmeiden en werklozen. Deze culturele smeltkroes smeedde innige banden van solidariteit. De schrale tuintjes en zijsteegjes vormden het eerste voetbaldecor voor de jeugd. Eén van hen, Ernst Wisch, nam in 1892 het initiatief: hij koos voor blauw en wit en voor de naam Hertha. Naar een toevallig passerende Zweedse rivierboot in dezelfde kleuren.
De onverwachte bouw van de Berlijnse Muur, een Nacht-und-Nebel-initiatief van de communistische DDR-dictatuur, trok in 1961 een letterlijke scheur door de oude arbeidersbuurt van Wedding. Duizenden Herthafans bevonden zich ineens in Oost-Berlijn.

Archivaris Andy Rygielski bevestigt me de band die Hertha steeds behield met de andere kant: ‘Na de bouw van de Muur zaten veel leden van onze club met de handen in het haar. Hun hart bleef voor Hertha slaan maar ze konden hun gevoelens niet meer kwijt. De clubleiding beschikte over een adressenbestand van de mensen die achter de Muur leefden. Ze probeerden contact te houden met briefwisseling en het…verzenden van lekkernijen en snoepgoed.’

In de eerste thuiswedstrijd van Hertha na de heropening van de grenzen snakten duizenden Oost-Berlijners naar de oude liefde. Bijna 60.000 fans bestormden op 9 november 1989 de poorten naar aanleiding van Hertha BSC – Wattenscheid 09, voetbal in de tweede Bundesliga! Ik koop het clubblad Wir Herthaner en lees over de reeks Jubiläum 20 Jahre Mauerfall. Sven Kretschmer tekende voor de bevrijdende gelijkmaker. Hij vertelt in het tijdschrift hoe hij zich herinnert dat burgers uit de DDR gratis toegang kregen. In de film ‘Ein Volk sprengt seine Mauer’ verscheen de scène van zijn doelpunt: ‘Ein besonderes Gefühl.’ Dat bijzondere gevoel beklijft me ook na een bezoek aan de tentoonstelling 1989-2009 Berliner Mauer van de Artistes pour la Liberté. Ik zie veertig beelden over dood, zelfdestructie, mensenrechten, vrede en vrijheid. De Russische kunstenaar Boris Zabarov weet het thema het meest treffend te pakken met zijn ‘Von Angesicht zu Angesicht.’ Oftewel: ‘Gezicht tegen gezicht. Twee karakters, gescheiden door een ijzeren lijn.’

Met ‘Wir Sind ein Berliner’ probeert Hertha het bindmiddel te zijn van de vernieuwde stad.
Na de afloop van de wedstrijd tegen Hannover tart een dronken blauwwitte aanhanger het gezag. Hij wandelt lachend en lallend tussen de gevechtseenheid: ‘Auf wiedersehen Cops’. Berlijnse humor. Het politiekordon verdwijnt in gestrekte draf. ‘Nur nach Hause gehen wir nicht!’

Advertenties

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: