Market Street, Manchester. De koffiehuizen puilen om tien uur ’s ochtends uit van de fans. De leeftijd schommelt tussen 5 en 65 jaar. Ze dragen rode shirts met goudgroene sjaals. Aan de tramhalte staart een kleine rosse sproetkop me uitdagend aan. Gehuld in een geel shirt, met groene letters: Love United, Hate Glazer. De beweging is overal. Met green & gold verwijst men naar de oorspronkelijke kleuren van Newton Heath (1878-1902) – de heidenen – waaruit Manchester United in 1902 ontsproot.

Ik bezoek Old Trafford op 14 maart, naar aanleiding van de match tegen Fulham.
In de buurt van het stadion schreeuwt een oude man ‘buy protest scarves’. Hij grabbelt er eentje uit zijn versleten auto en brabbelt in onverstaanbaar dialect iets over ‘five pond, mate’ en dat de helft van de opbrengst naar de actie zou gaan. Aan de grijns op zijn smoel zie ik dat hij me in de maling neemt.

Manchester is the city of change. Alle emancipatiestromingen zagen hier het licht. Manchester United vervult deze rol in het voetbal. Steeds sociaal en tot ondernemingszin bereid. Een eeuw geleden (1910) werd het modernste stadion van Engeland gebouwd: Old Trafford. Een commercieel schot in de roos. In dezelfde periode namen (1907) de spelers van United het initiatief tot de uitbouw van de Professional Footballers Association, de eerste vakbond voor voetballers. Met tal van maatschappelijke initiatieven. Op het einde van de jaren tachtig van vorige eeuw opende men vanuit Manchester het offensief tegen het hooliganisme met het verhaal van Football in the Community. Vandaag is ‘supporter ownership’ er het grote thema.

‘That shot is worth a million words. Now the Anti-Glazer Movement has its picture.’ David Beckham raapte na afloop van de match Manchester United – AC Milan een sjaal van de grond en hing hem achteloos rond de nek. De foto ging de wereld rond. En het gaf de Green & Gold Campaign een gezicht. Hét gezicht van de populairste speler ter wereld. Beckham is meer icoon dan voetballer. Ook al nam hij nadien afstand van het verzet tegen de Glazer Family, zijn gebaar was daar! Die avond van 10 maart 2010 toonde Old Trafford de waarden van de Republik of Mancunia aan Europa. Nooit eerder stond er in de geschiedenis van het voetbal een dermate sterke stroom van supporters in het eigen stadion op die met zoveel recht het aftreden eiste van de eigenaars van de club: ‘Green & Gold was in the overwhelming majority.’

Het kost mij drie telefoons en het duurt tot een half uur voor de partij. Dan krijg ik eindelijk het licht op groen voor een gesprek. Ik begeef me door de Coronation Street-achtige steegjes aan de beroemde Stretfordzijde van Old Trafford.
Langs de achterdeur treed ik binnen in het rommelige kantoor. Aan de muur hangt een portret van Alex Ferguson. We kijken uit op de ijzeren dakconstructie van het stadion. We horen het publiek juichen maar Sean Bones bezoekt zijn favorieten niet meer. Al vijf jaar blijft hij thuis, omdat hij de Glazer Family geen cent gunt. Ik praat met de vice-chairman van de machtige Manchester United Supporters Trust. MUST is zijn missie. Hij verdedigt vol vuur het idee van ‘supporter ownership’ en debiteert dat alle inkomsten van Manchester United moeten worden ‘herverdeeld’ richting rechtvaardige ticketprijzen; verbetering van de atmosfeer in het stadion en uitbouw van de capaciteit; transferfondsen ter versterking van het team en ondersteuning van het ‘community’-werk van de Foundation. Hij hoopt in UEFA-voorzitter Michel Platini een medestander te vinden en steunt diens plan voor ‘financial fairplay’:
‘Waar haalt het voetbal overal ter wereld het geld? Uit de zakken van de supporters. Tegelijk hebben we geen vertegenwoordiging in de leidende structuren.’ Wishful thinking? On the contrary! Sean Bones wijst erop dat die fase voorbij is. Men probeert historie, erfgoed, traditie een morele waarden van Manchester United te vertalen in deze sjaal: ‘We need a new idea for international football. Using football just for profit is wrong. Using football in the good way can create good citizens.’ De dag nadat David Beckham ‘did the scarve’, registeerde MUST 5000 nieuwe on-line members. Intussen tikt de lijst aan richting 150.000! Met dezelfde eis: democratiseer Manchester United en breng de club onder controle van de fans. Sean Bones toont zich een visionair: ‘One day in the future, there will be supporter ownership!’
Hij eindigt met een leuke anekdote over de honderdste verjaardag van Old Trafford op 19 februari 2010. Met enkele vrienden en vriendinnen speelden ze een potje voetbal tussen standbeelden van Matt Busby en van The Holy Trinity George Best-Bobby Charlton-Denis Law in: ‘ A moment of magic! Life is just crazy now. Our final statement: Green & Gold until the club is sold!’

Ik sta beduusd op de stoep en loop nog even langs in de Trafford Pub om Rooney en Berbatov de eindstand op 3-0 te zien brengen. We staan met onze voeten in het bier en twee dronken supporters spreken me schamper aan: ‘Jouw geelgroene sjaal is nep maat. Dat zijn de kleuren van Norwich City. Je bent in de zak gezet, man.’ Ik maak me uit de voeten. Groeten uit Manchester!

Even een flash-back uit november 2006. Kuierend door de kille straten van Manchester bots ik op The Trafford Pub. Een uithangbord brengt met zijn wapenspreuk iets van licht in de duisternis: One Love, One Life: 1902-forever MU! Binnen verwarm ik mij aan de klassieke Engelse popmuziek uit de jaren zeventig. Ik keer terug in de tijd met de rode fotogalerij: veel sixties met Best-Law-Charlton; een schilderij van de viering van de treble in 1999 – in de vorm van de open busrit door de stad voor een dansende massa van bijna één miljoen mensen; de laatste line-up van de Busby Babes in Belgrado 1956; een getekend portret van Ruud van Nistelrooy, the Dutch Master; Cantona met opstaande kraag en…het geboortecertificaat van George Best.
Daar voerde ik, bij een Manchester Beer, een samenzweerderig gesprek met enkele woordvoerders van de Independant Manchester United Supporters’ Association (IMUSA). Veteranen van vele veldslagen tegen oneigenlijke bezitters van de club en voor de installatie van supportersdemocratie.
Daaraan dacht ik toen ik u dit verhaal van Rode Ridders en een goudgroene revolutie wilde vertellen. Van ondernemers – the Red Knights, lezen zij Vlaamse stripverhalen? – en van doodgewone mensen: the green & gold revolution. Ze delen dezelfde missie, vanuit een passie voor de show, het temperament en de opstand. Hun geloof heet Manchester United.
Wat vindt u van deze: kunnen gemotiveerde fans het beleid van zieltogende voetbalclubs ombuigen en bepalen? Wordt dit een thema in het politieke debat bij de volgende Britse verkiezingen in de lente? Volgt u even een curieuze verhaallijn?

Op zondag 28 februari 2010 demonstreerden duizenden supporters van Manchester United tijdens en voor de gewonnen finale van de League Cup met wapperende geelgroene sjaals. Ze uitten op speelse wijze hun onvrede met de stand van zaken bij hun geliefde club. Ze kondigden meteen de volgende etappe van de strijd aan: een zingend protestkoor net voor de Champions Leaguewedstrijd tegen AC Milan op 10 maart.
Krijgt het opzienbarende verhaal van ‘ownership’ oftewel ‘democratische controle door supporters’ een plaats op de agenda van de General Election in mei? Het onderwerp beroert duizenden mensen. Mogen we het ‘money-model’ stilaan ten grave dragen? Waarbij makelaars, maffiosi en andere akelige mannetjes het voetbal financieel hebben kaal geplukt: how they stole the beautiful game! Hoeveel zogenaamde traditieverenigingen balanceren er, als gevolg van de waanzinnige weddes en het geldzuchtige graaien, op de rand van de afgrond? Journalist David Conn van The Guardian berekende het voor het Engelse voetbal: 53 clubs raakten sinds de oprichting van de Premier League (1992) in financiële turbulentie. Zijn we de tirannie van die businessboys met hun irritante vingertje niet meer dan beu? Pek & veren graag! Ik zou zelfs meer zeggen: pek & veren!
Het systeem moet op de schop! Manchester United is een exemplarisch voorbeeld: 75000 fans per thuiswedstrijd en miljoenen supporters around the globe. En toch: een torenhoge schuldenberg! De beroemdste club ter wereld werd in 2005 tegen de zin van ongeveer iedereen rond Old Trafford overgenomen – gekaapt – door de Amerikaanse investeringsgroep The Glazer Family. Ondanks vermanend verzet en burgerlijke ongehoorzaamheid van supporters, kritische artikels in de pers en zure oprispingen van voormalige spelers. Het resultaat vandaag is onthutsend: het destijds financieel gezonde roodwitte gezelschap – als gevolg van een relatief voorzichtig uitgavenpatroon – hikt tegen een schuld aan van meer dan 700 miljoen pond. De leningenlast van de Glazer Family- het bedrijf kocht de club op om de eigen verliezen te dekken – hangt als een molensteen rond Manchester United.

Maar ziet, wat gebeurde er?
De fans komen vandaag opnieuw op straat: deze keer gegroepeerd in de Manchester United Supporters Trust (MUST) en de Green & Gold Revolution. Onder het bewind van de Glazers presteerden de Red Devils op het veld nochtans beter dan ooit: wereldkampioen 2008, winnaar Champions League 2008, verloren finale 2009, landstitels 2007, 2008, 2009 en League Cups 2006, 2009 en 2010. Toch schalt de ontevredenheid uit vele kelen: Love United, Hate Glazer!
De soul is deze supporters dus dierbaarder dan het succes. ‘Green & Gold’ verwijst naar de oorspronkelijke geelgroene kleuren van Newton Heath, de voorloper van Manchester United tussen 1878 en 1902. Historicus Jim White beschrijft het fenomeen treffend: ‘Green & Yellow scarves are now in the majority in the stadium. Fans are finding fresh enthousiasm for what it is they most cherish about United: the sense of shared identity between them, their fellow supportes and the players on the pitch. Manchester United has a soul.’
De beweging put zijn kracht uit het optimistische en opvoedkundige karakter menen de initiatiefnemers: ‘It feels now like a widespread movement for change.’ Onder het motto ‘debt is the road to ruin’ gooide het plaatselijke Labourparlementslid Tony Lloyd zich in de strijd. Hij is een fervente fan van United. Het district Stretford, het grondgebied van Old Trafford, stuurde hem sinds 1983 naar het parlement. Daar werd hij de stem voor een kernwapenvrije wereld, dierenwelzijn, groene energie, openbaar vervoer en sociale samenlevingsopbouw. Lloyd oppert dat hervormingen in het voetbal noodzakelijk zijn als gevolg van het roekeloze management: ‘We have seen the deregulated banks making huge mistakes and we have all paid the price. We accepted regulation there and we have to do the same with football.’ Lloyd roept op tot verbeelding: clubs in handen van – ook zeer welvarende – supporters. To be truly a club! Waarom kan een voetbalvereniging wél bezit zijn van speculanten-zonder-interesse en niet van een gesmeerd lopende combinatie gestructureerde supportersbeweging-professionele krachten op het terrein-beleggers met een hart voor het spel?

Democratische controle, sociale omkadering, behoud van de clubcultuur, ethisch investeren. Ziedaar het nieuwe voetbalverhaal van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Dat staat lijnrecht tegenover het klassieke casinomodel van ongecontroleerd en onverantwoord spenderen. Met op het einde van de rit: het morele en reële bankroet. Which side are you on? Naar de film van Ken Loach, kritische cineast en ‘Mancunian Minded’. Het thema voor zijn volgende prent ligt reeds op de plank. Daar zijn de Red Knights en de Green & Gold Revolution! Ze rollen vanuit Manchester naar u toe! Back the bid for supporter ownership! In de wetenschap dat, dankzij de medewerking van het on line dream team Barack Obama, er intussen reeds bijna 115.000 mensen zich achter de Manchester United Supporters Trust hebben geschaard. Maar dat aantal is tijdens het lezen van deze column ongetwijfeld alweer achterhaald (klik http://www.joinmust.org).
Ik trek deze week maar weer eens naar Manchester, voor een beer en een babbel in de Trafford Pub.

Wordt vervolgd!