JUSTICE FOR THE 96!

‘Beside the Hillsborough Flame
I heard the kopites mourning
where so many taken on that day
Justice has never been done
but the memory will carry on’

(John Power – The Fields of Anfield Road, versie bij de twintigste verjaardag 15 april 2009)

Anfield remembers the 96

Ooit staarde ik in de vlam, de eeuwige Hillsborough Flame. Ik stond voor de Shankly Gates aan Anfield Road en las in gedachten de ellenlange lijst van 96 namen. De eternal flame warmde de memorie op aan deze Liverpoolfans die op 15 april 1989 in radeloos gedrang het leven lieten op Hillsborough, het stadion van Sheffield Wednesday. Tijdens de uitvaarten van de slachtoffers vertolkte de song You’ll never walk alone de pijn, als een negro-spiritual die de vertwijfeling een flard hoop bood. Het treuren stopte nooit. Meer dan twintig jaren later wakkert het verlies nog steeds het vuur aan. De Hillsborough Family Support Group voert met zijn Campaign Justice for the 96 actie om de ware toedracht van de calamiteit op te spitten, om de families financieel te steunen en om de te protesteren tegen bureaucratische wantoestanden en hatelijke uitspraken, voornamelijk op het conto te schrijven van de sensatiepers of van politici die behoren tot het conservatieve front.
Meer dan 30.000 mensen woonden in 2009 de bewogen herinnering bij van de twintigste herdenking. De toenmalige staatssecretaris voor sportzaken in de regering van Labour heette Andy Burnham. Hij nam onaangekondigd het woord. Het publiek diende hem, in een spontane opwelling tegen het gebrek aan overheidsbeleid ter zake, meteen van repliek en scandeerde en zong ‘Justice for the 96’. De staatssecretaris, een Evertonvolger in hart en nieren, incasseerde met een krop in de keel, bood zijn oprecht medeleven aan en beloofde opening van zaken. Achter de schermen werkte hij de voorbije twaalf maanden zeer nauw samen met de Hillsborough Family Support Group. Voorzitter Margaret Aspinall, moeder van een in de ramp verloren zoon, speechte op 15 april 2010 voor de tribune gedurende tien minuten, zonder papieren en recht uit het hart. Voor één woord: the truth! Ze prees Burnham als bondgenoot aan, die steun afdwong van de hoogste kringen en het Hillsborough Independent Panel installeerde. Dat wil spijkers met koppen slaan. En diep afdalen in de feiten: het toenmalige conservatieve kabinet van Margaret Thatcher legde destijds de verantwoordelijkheid volledig bij de Liverpudlians. De sensatiekrant The Sun spuide een pak leugens en diende er zich nadien voor te verontschuldigen. Het parlementaire rapport van Lord Taylor sprak in de zomer van 1989 de fans vrij van elke blaam en gaf toe dat de catastrofe te wijten was geweest aan het falen van de politie. Onderzoeksjournalisten onthulden hoe commissarissen jonge agenten onder druk hadden gezet om hun verklaringen te wijzigen en de schuld in de schoenen te schuiven van ‘dronken’ en ‘baldadige hooligans’. Twee decennia later rijzen nog steeds veel vragen. Ouders en familieleden van slachtoffers weten amper het fijne van de omstandigheden waarin hun geliefden hun laatste ogenblikken beleefden. Tot vandaag werd geen verantwoordelijke aangeduid voor de hartverscheurende gebeurtenissen. Rechtszaken botsten op corrumperende kronkels en schadevergoedingen blijven een twistappel. De discussie over de lamentabele hulpverlening en de starre politiehouding kwam nooit van de grond. Het Hillsborough Independent Panel, onder leiding van de Anglicaanse aartsbisschop James Jones, wil eindelijk de waarheid van onder de stolp halen. Onder het motto: the full story of Hillsborough may finally be told! De wonde geneest nooit, maar tot dusver klonk het helende vermogen enkel uit gezangen, gedichten en gesprekken op Anfield Road. Zoals bleek uit de slotzin van Margaret Aspinall: ‘They didn’t come home from a football match. The families will never stop fighting for the truth, the real truth. So help me God.’ Haar woorden vonden weerklank in de respons: ‘Justice for the 96’. Zoals steeds sloot de ceremonie zichzelf af met You’ll never walk alone.
De Liverpool Echo schreef: ‘The Memorial was a generally sombre, heavily religious event.’ Zo baart de totale zinloosheid toch een nieuwe vorm van zingeving. En krijgt het lijden een empathisch karakter in het stadion met een koor dat in dialoog treedt met de acteurs. Anfield Road als een openluchttheater uit de Griekse Oudheid. Met de onvergankelijke vlam, the Hillsborough Flame.

Groeten uit Manchester

Waarom dacht ik aan Michel Platini? Zou hij écht de website van http://www.meerdanvoetbal.nl frequenteren? Ik richtte me hier op 23 februari 2009 tot hem, met de oproep: Dear Mr. President, Change! Yes, you can Michel Platini! Een pleidooi voor een sociaal departement in elke Europese profclub én voor supportersdemocratie. Daarom dacht ik aan Michel Platini, op het moment dat ik keek naar een glasraam met de tekst: The Lancaster Football Association 1878. Daarnaast een bord met Bury Football Club, winners of the dedicated community business 2008. Verleden en toekomst van het voetbal in één beeld gevat. Ik zit in The 1885 Suite, dat is de persruimte van de Engelse vierdeklasser FC Bury. Op tafel ligt een uitnodiging. Er wordt gevierd: de 125 th Anniversary Celebration Dinner Dance. In de glazen kasten hangen foto’s van mannen met knevels, trofeeën en klokken uit de tijd van ver voor de Tweede Wereldoorlog. Dit is authentieke ouderwetse voetbalcultuur. Ik reisde er naartoe op invitatie van FC United of Manchester. Ik nam de tram naar de buitenwijken van Manchester. Je bereikt het stadionnetje van Bury – waar ook FC United speelt – tegen een decor van besneeuwde heuvels en restanten van industriële archeologie: landschappen met diepe putten en vervallen fabrieken.
Geen sympathiekere voetbalclub ter wereld dan FC United of Manchester. Op 29 oktober 2006 passeerde ik er reeds op hun door bijna 3000 fans bijgewoonde ‘People’s Day’. Ik beschreef dit in mijn weblog van 6 oktober 2008. Even citeren, ter situering en ook wel uit gemakzucht: ‘FC United is geboren in de schoot van de Manchester Supporters Trust. Het is een prematuurtje, een te vroeg ter wereld gekomen kind. De bevalling verloopt niet zonder pijn en nervositeit. De overname van Manchester United door Malcolm Glazer in de lente van 2005 zwaait tweedracht, verstomming en vertwijfeling. Er worden harde noten gekraakt en oude, innige vriendschapsbanden vertonen kwalijke en niet meer te lijmen barsten. Drie maanden later staat FC United in de steigers. De jongens en meisjes van de barricades benoemen zichzelf tot members of the board van een club op het allerlaagste niveau van het échte Engelse voetballeven. A matter of true love. Voor hen is het een nieuwe liefde, die de oude vlam weliswaar niet helemaal heeft doen uitdoven maar toch naar een donkere kamer van het geheugen verdringt. Ze zijn trots op deze oorspronkelijke gemeenschap, die openstaat for those who are exclused from Premier League Football.’ Ik schudde toen even Andy Walsh de hand. Hij is de duivel-doet-al en actievoerder-stichter van FC United of Manchester. Vandaag, 13 maart 2010, spreek ik hem in het kader van ‘Back the bid for Supporter Ownership’. Hij is de eigenlijke voorman van FC United maar met aanspreektitels wordt in het voetbalhuis der directe democratie – one member, one vote – niet uitgepakt. Walsh begeleidde vanuit de Independent Manchester United Supporters Association en de Shareholders United van 1999 tot 2005 de protesterende fans tegen verschillende overnamepogingen. Vandaag opereert FC United, na drie promoties, in The Unibond League, de zevende divisie pakweg. Andy Walsh is niet enkel een man van de actie, ook van de lobby richting politici en voetballeiders. Hij stelt een kentering der tijden in het vooruitzicht en dringt aan op daadkracht. Hij vertelt me dat hij alle fans wil oproepen tot samenwerking en organiseerde in februari een Debt Rallye, een agitatiemars tegen de invloed van malafide investeerders.
Hij klopte aan bij zowel de Premier League als de Uefa, zowel bij de Engelse regering als de Europese Commissie. Met als doelstelling, ik herhaal: ‘Back the bid for supporter ownership’. Andy Walsh heeft zijn doel bereikt.
Want zeg nu zelf: wie had het volgende verwacht? Begin april, neen geen grap, stuurde premier Goldon Brown een electorale boodschap de wereld in. De uit Manchester stammende kwaliteitskrant The Guardian, die zich heeft opgeworpen als zeer geëngageerde journalistieke stem in dit debat, rapporteerde over het statement van de prime minister: ‘a blueprint to give the game back to fans’. Met als belangrijkste element: de Supporters Trust krijgt 25% van de zeggenschap in de club, via een systeem van democratische verkiezingen, met een wettelijk kader en een link naar de plaatselijke gemeenschap. De Labour Party heeft het idee in zijn verkiezingsmanifest opgenomen. De Conservatieven reageerden lauw maar konden om hun beurt niet meer om de hete brij heen. UEFA-voorzitter Michel Platini sprong – in het kader van zijn plan voor Financial Fair Play – onmiddellijk op de kar van Brown: ‘Ik vind het een fantastisch idee dat supporters investeren in een club omdat zij uiteindelijk de identiteit verdedigen.’ Quote genoteerd. Winst voor Walsh. Kan het anders of Platini leest http://www.meerdanvoetbal.nl?

Ik herinnerde mij het moment dat ik tussen de Stand stond van FC United. Nadat een tegenstander scoorde met een MarcootjevanBasten – een volley van buiten het strafschopgebied, zij het in dit geval plompverloren maar de bal viel via de lat in het net – applaudisseerde het thuispubliek beleefd maar gemeend. Nadien scandeerde het minuten ‘United, United, United’ om hun team aan te vuren. Over sportiviteit en respect gesproken. Zouden we dat nog eens beleven in Nederland? Dat ‘vijandige fans’ een Unitedteke doen?

Dit terzijde, ter zake nu: Change, yes you can Michel Platini! Bis.
Groeten uit Manchester, bis!