RAF WILLEMS: JUAN LAPORTA & LLUIS LLACH: CAMP DEL BARCA, MES QUE UN CLUB, L ESTACA 1985-2010

juni 8, 2010

I ens podrem alliberar – L’Estaca – Ooit zullen we (be)vrij(d) zijn

Verkiezingskoorts in Barcelona. Op 13 juni 2010 neemt president Juan Laporta na zeven jaar en twee termijnen afscheid. Wie volgt hem op? Wat gebeurt er met zijn erfgoed? Dat van Més Que un Club oftewel Cruijff, Catalonië, Unicef zoals hij het zelf in een oneliner heeft gevat. Lees: de kunst van het voetballen; zelfbewuste identiteit; solidariteit met de wereld.

Futbol Club Barcelona. Dit is het land van de socio’s. In dit huis vol tegenstellingen hangt een levendige traditie van gezwollen en opgewonden democratisme. Zijnde de overtreffende en op de den duur onhandelbare trap van democratie. Zet twee Barcelonista’s bij elkaar en er ontspringen bliksemsnel drie meningen. Slechts over één zaak is iedereen het met elkaar eens: Real Madrid deugt niet. Voetbal is sinds de oprichting van FC Barcelona in 1899 een geaccepteerd onderdeel van de Catalaanse cultuur. Aldus het fiere naslagwerk Barça Centenari d’ Emotions 1899-1999. Men zet er de voetballer van oudsher op een sokkel als ‘de man die magie maakt met zijn voeten.’

De Eleccions 2010 – een tiental kandidaten biedt zich aan – vallen ongeveer samen met de 25 ste verjaardag van een ander belangrijk, inspirerend moment. Het heeft de hele generatie rond Laporta beïnvloed.

Ik wandel door het museum van Camp Nou en lees over muzikale live-optredens van Pink Floyd, Bruce Springsteen en U2. In de lijst prijkt ook de voor buitenstaanders minder bekende naam Lluis Llach.

6 juli 1985 is een begrip in het Catalaanse collectieve geheugen: 6 De Juliol de 1985. Die dag voerde Lluis Llach zijn Camp del Barça op. Een optreden vol ontroering, hoop en humor in Camp Nou. Meer dan 100.000 Barcelonista’s zongen, dansten en lachten, de aansteker zwaaiend in de lucht zoals het bij goede concerten van historische aard betaamt. Llach construeerde zijn song L’Estaca tot de extase van de avond, zorgvuldig en toch spontaan. L’Estaca is een lied voor smeltende harten en rijzende vuisten, geconcentreerd rond dat onvergankelijke zinnetje I ens podrem alliberar. Ooit zal de vrijheid ons deel zijn! Lluis Llach schreef het in het toepasselijke jaar 1968. L’Estaca betekent letterlijk ‘de staak’, een ‘sta-in-de-weg’, de laatste rottende stut onder de dictatuur. En als we er samen tegen duwen, dan zal hij vallen: segur que tomba, tomba, tomba. Dit refrein werd in de vroege jaren zeventig uit volle borst gebruld na politierazzia’s tegen uitingen van de Catalaanse identiteit. Het is meer dan een kritische knipoog naar het wrede regime vol realpolitik van de Spaanse verdrukker Franco (1939-1975). Llach trad toe tot de muzikale beweging Nova Canco (het nieuwe lied) en ijverde voor politieke democratie, mensenrechten en de Catalaanse cultuur.
L’ Estaca roept op tot solidariteit en is vermomd als kreet uit het hart. Tot vandaag symboliseert het canto de Catalaanse – en wereldwijde – strijd voor de vrijheid. De meest fascinerende versie van L’Estaca bracht Llach dus ten gehore bij zijn Camp del Barça, nadien gevat in een sublieme, gelijknamige dubbelelpee.
Hij stond alleen met zijn gitaar, unplugged, op het podium tegenover 100.000 onzichtbare mensen in de duisternis en schommelde tussen emotionele uitersten. Eerst was er de onzekerheid, hij zong aarzelend over ‘opa Siset’ die de kleine jongen vertelde over ‘de staak die het volk de handen bond’. Bij het refrein ‘tomba, tomba, tomba’ barstte het publiek los. Dan kwam de droefheid over de dood van ‘opa Siset, die niet meer sprak’. Zijn laatste boodschap aan de jongen klonk: ‘als we samen duwen, dan breekt de staak’. Op het gelaat van Llach verscheen de lach, van het geluk, gevolgd door het breekbare zwijgen. Om dat unieke moment in de tijd te vatten: een koor van 100.000 culés neuriede zonder begeleiding in een betoverende atmosfeer die ene voor elk leven noodzakelijke slotzin I ens podrem allibar.

In Barcelona wordt deze strofe omarmd. Ook door de groep rond Juan Laporta, de oppositionele supportersbeweging L’Elefant Blau. Een uniek moment in de verzakelijkte voetballerij: De Blauwe Olifant won in 2003 de verkiezingen met de slogan ‘Barça Eerst!’ Laporta loodste het instituut door stormachtige tijden. De juridische raadsman van Cruijff genoot omgekeerd van diens advies en kreeg snel de dolende club terug op de rails. L’Elefant Blau hunkerde naar financiële transparantie, een herkenbare frivole spelstijl, het herstel van de sociale en Catalaanse tradities: de oude waarden van het Barcelonisme.
Dat bezingt de ode aan het elegante Cruijffiaanse voetbal, herkenbaar van Latijns-Amerika tot in China. Gebaseerd op de driehoekjes van de jeugdacademie La Masia: de bal is altijd sneller dan de man. De club draagt met een uitgekiende marketingstrategie haar visioenen uit op mondiale schaal.
Via de Fundacio die in Catalonië sociale activiteiten lanceert ter ondersteuning van de eigen samenleving: voetbalshops voor kinderen uit achtergebleven buurten, sponsoring van literaire evenementen in de intellectuele scene. Door het sponsorcontract met Unicef: 0,7% van de algemene inkomsten worden besteed aan opvoedkundige sportprojecten van het netwerk Xarxa Internacional de Centre Solidaris: sport, educatie, gezondheid en aanleren van levensvaardigheden, lichaamsbeweging en taal en wiskunde in kansarme gebieden van Rwanda tot Mexico. Juan Laporta reisde de wereld rond ter promotie van ‘Barça’s burgerschap’. De blaugrana veroverden ook de harten met het Futebal Arte.

Ik verlaat het museum en kijk naar de slogan op de tribune: Més Que un Club!
Het is de openbarig van een nieuwe voetbalfilosofie: Cruijff, Catalonië, Unicef. Vanzelfsprekend zijn vele Barcelonista’s van oordeel dat alles voor verbetering vatbaar is en nemen ze de uittredende president op de korrel. De geschiedenis zal oordelen!
En zo werd dat éne zinnetje een gemoed, een denkbeeld, een dictaat. Het spookt onophoudelijk door mijn hoofd. Het komt uit L’Estaca: I ens podrem alliberar.

Advertenties

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: