RAF WILLEMS: ZUID-AFRIKA: TUSSEN DE POLONAISE, GULLIT & GANDHI

juni 23, 2010

Café Stoeterke. Met de bal naar het carnaval. Ik herinner mij de hete nachten van die wonderbaarlijke Mexicaanse Mundialzomer van 1986. Ik beleefde ze vanuit mijn favoriete bruine kroeg Stoeterke in een Kempens dorp met de oudste carnavaltraditie van het land. Na de spectaculaire zeges van de Rode Duivels tegen Spanje en de Sovjet-Unie boemelden we voor de derde helft met honderden door de straten. We zongen, dansten, toeterden en dronken. Getooid in pruiken, beschilderd met roodzwartgele strepen op onze smoezelige smoelen en onze al wat minder fris ruikende monden mompelden het malste voetballiedje aller tijden: olé, olé, olé, olé! Op het carnaval van de bal. En we gooiden er de polonaise uit. Op het marktplein, in de hitte van de nacht. Twee jaar voor Oranje-aanvoerder Ruud Gullit en duizenden dolle Nederlanders op het EK van 1988.
Een vraag graag, eentje in de sfeer der bonte quizavonden. Waar werd de eerste voetbalpolonaise gehuppeld?
Bij de ongzen, wij waren dus de eersten, en dàt wàren we.
Daaraan dacht ik toen ik deze week zag dat Ruud Gullit, als voorzitter van de The HollandBelgium Bid, mee het Cruijff Court in Hillbrow in Johannesburg opende. En nadien met Zuidafrikaanse schoolkinderen de polonaise danste. Bekijk het op You Tube.

Tweede opgave, een makkie: wist u dat deze Gullit in zijn glorietijd zijn Gouden Bal als Wereldvoetballer van het Jaar (1987) symbolisch aan Nelson Mandela schonk, op dat ogenblik de beroemdste gevangene van de apartheid? The Dutch Dreadlock bekeerde zich tot het rimte van de reggae, de muziek uit de buik van de onderdrukte mens, de hartslag van de Afrikaanse slavencultuur in Jamaica. Hij zong de song South Africa in de muziekband Revelation Time. Bekijk het op you tube, bis.
Deze was een weggevertje.

Nog eentje, denkt u even door: mocht u ooit bevroed hebben dat ene Gandhi, Mahatma ruim een eeuw geleden aan de basis heeft gelegen van de sociale voetbalgedachte? In het Zuid-Afrika van toen! Eenmaal, andermaal: u wist het niet!
Ik zal het u vertellen.

Futebal! Futebal! De ultieme vondst voor de jonge Mahatma Gandhi. Hij broedt al jaren op een middel om de vernedering te vereffenen die hij bij zijn komst in Zuid-Afrika incasseert. Die winteravond in 1893 zet een hardvochtige blanke controleur hem uit de trein. Hij heeft betaald voor eerste klasse maar vliegt toch naar derde, vanwege zijn donkere huidskleur. Indiërs horen niet thuis in de wagons van de blanke elite. Rajendra Chetty schrijft in haar boek Hundred years of Indian Sport: ‘So Gandhi spent a bitterly cold night in the station waiting room.’ Het betert er niet op want tijdens zijn gedwongen tocht met de bus laat een blanke vrouw hem op het dak zetten. Vervolgens protesteert ze omdat ze zijn benen over de rand ziet bengelen. De jonge advocaat weigert het gevecht met de discriminatie te verliezen. Het geloof wakkert aan als hij het futebal ontdekt. Gandhi voelt de positieve vibratie tijdens de wedstrijden en hij voert van dan af zijn gerechtvaardigde oproepen tegen discriminatie op met behulp van het voetbal. Hij sticht pacifistische leefgemeenschappen in Durban, Pretoria en Johannesburg en vormt overal voetbalclubs onder de naam Passive Resisters, vrij te vertalen als de ‘geweldloze weerstanders’. Hij voert het woord tijdens de pauze en vuurt de fans aan om hem te steunen in zijn strijd tegen het racisme. De Passive Resisters doorkruisen in Gandhi’s gezelschap het land en steunen hem tijdens zijn demonstraties. In het boek The Rainbow Game. A Random History of South African Soccer schrijft Jack Blades: ‘Gandhi believed that team work inspired loyalty and that healthy bodies made healthy minds.’ Gandhi wordt in 1903 verkozen tot woordvoerder van de Transvaal Indian Football Association (TIFA). De TIFA speelt een cruciale rol in de verspreiding van de boodschap: futebal als verzetsmiddel tegen de segregatie. In 1895 schrijft de conservatieve en nationalistische regering van Zuid-Afrika de zogenaamde Group Areas Act uit: de voorloper van de apartheid. Het liberale blad Drum toonde, in een historische terugblik in 1998, aan dat de voetbalgemeenschap zich destijds niet liet splijten in gescheiden werelden op basis van huidskleur: ‘The Nationalist Government failed in its objective to divide the mass footballing community.’ Futebal verspreidt zich als een lopend vuurtje en zet de politieke druk om het op raciale basis te organiseren een neus. De Sam China Cup symboliseert deze gunstige tijding. Ze wordt in 1903 opgericht door de gelijknamige Indische zakenman. Zijn doelstelling: een veelkleurig nationaal voetbaltoernooi. De geschiedenis herhaalt zich: de elftallen worden, ondanks de populariteit, gedwongen tot reizen in een inferieure wagon. TIFA stuurt advocaat Gandhi naar de rechtbank. Met een briljant pleidooi nagelt hij de spoorwegen aan de schandpaal en wint de zaak. Van dan af vraagt hij vreedzaam protest tegen de discriminatie. Hij eist geweldloosheid. De volgende zeven jaar worden duizenden Indiërs gevangen gezet, in elkaar geslagen en vernederd. De gewelddadige tegenreactie blijft uit en onder druk van de publieke opinie wordt het regime in 1913 tot onderhandelingen gedwongen met Gandhi’s gemeenschap. Die houdt zich intussen staande dankzij het alsmaar uitdijende toernooi om de Sam China Cup. Passive Resisters, futebal, futebal!

En zo legde Gandhi dus ruim honderd jaar geleden al de kiemen van soccer & solidarity in Zuid-Afrika. U weet het nu. Ruud Gullit trad destijds in 1987, met zijn Gouden Bal, en vandaag, met Hillbrow, in zijn voetsporen. Dat wist u reeds. Maar onthou toch vooral deze: die polonaise was wél eerst van ons, daar in het bruine carnavalscafé Stoeterke.

Advertenties

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: