RAF WILLEMS: IK SUPPORTER NIET VOOR SIMON KUPER

januari 6, 2011

In het dagelijks leven ben ik doorgaans een vriendelijke gozer, van het type dat graag een schouderklopje uitdeelt maar anderzijds toch liever geen geouwehoer om het hoofd heeft. Ik trek me graag terug in een bruine kroeg – met een rood kriekbier – om er als een soort kamergeleerde te snuffelen in pakken documentatie, afkomstig uit alle hoeken van de globe over de impact van voetbal op leven en welzijn. Ik overpeins er mijn straatschuimersachtige samenkomsten met vogels van het meest vreemde pluimage, getekend door één gemeenschappelijke drift: de passie voor het spel om de bal én voor de, vaak ontsporende, medemens. En hoe beide dingen elkaar kunnen bestuiven. Ik blader er door rapporten, publicaties, correspondentie en boeken ter zake. Viel ik even achterover toen ik in het jubileumnummer van Supporter, kwartaalblad over sport & ontwikkelingssamenwerking – tiende verjaardag, waarvoor welgemeende felicitaties voor het waarlijk baanbrekende werk – Simon Kuper in een gastcolumn rake klappen zag uitdelen. Hij stak de draak met humanitaire helpers die het voetbal benutten om Afrikaanse jongeren op de gevaren van AIDS te wijzen. Hij sneerde: ‘de sport-voor-ontwikkelingsindustrie-wordt door gelovigen bevolkt’. Ik pufte, want dan volgde: ‘Er zijn goede redenen te twijfelen aan het grote idee dat sport vrede kan stichten.’ Toen pas draaide hij het mes echt in de wonde: ‘We weten simpelweg niet of sport ontwikkelt. Helaas ontbreekt het bewijs.’ Daar wankelde mijn wereldbeeld!

Tsjonge, tsjonge was dat even schrikken! ‘Helaas ontbreekt het bewijs’. Die Simon Kuper is natuurlijk niet de eerste de beste. Hij verwierf naam en faam met het boek ‘Football against the Enemy’, in het Nederlands gepresenteerd onder de titel ‘Voetbal als oorlog.’ Ziedaar het voornaamste statement van deze auteur, zo’n vijftien jaar geleden. Sindsdien heeft hij de status van een heilige bij zijn volgelingen in de media: Saint Simon. Is er iemand die hem durft tegen te spreken? Ik alvast niet, mompelde ik bij mezelf. Ik ben toch geen held? ‘Het bewijs ontbreekt!’ Wie wil er leven met wetenschappelijke bewijslast op de rug? Zichzelf in academische argumentatie gieten? Weten we wél of sport ontwikkelt? Weten we dan wel dat het niet ontwikkelt? Is de stelling ‘voetbal als oorlog’ gebrevetteerd? Wie toont onomstotelijk deze waarheid aan? Is dit wetenschap, of is het schetenwap? Dat placht de favoriete, lichtjes knotsgekke, professor van mijn studententijd uit te roepen. Gelijk had ie! Hij lepelde ons een gezonde dosis scepsis in tegenover rigoureuze wetenschappelijke bewijsvoering. Is de psyche van de mens in een dossier te vangen? Is gedrag ten allen tijde meetbaar? Zal de zich misdragende minderheid/enkeling er niet worden uitgevist om het resultaat pootje te lichten?
Misschien moest iemand Simon Kuper voorzichtig in het oor fluisteren dat hij toch is blijven steken in de eigen clichés en een evolutie of drie gemist heeft.

Spookte spontaan door mijn hoofd: de ontmoeting met de Deen Anders Levinsen, het brein achter de Cross Cultures Open Fun Football Schools. Winter 2008, hartje Brussel. Hij overhandigde mij, in een tweederangspizzarestaurant, een document waarvan ik dacht dat het spijkers met koppen sloeg: ‘Tussen 1998 en 2007 werden over de hele Balkan 563 voetbalscholen opgezet met 115.884 deelnemende kinderen. Meisjes en jongens speelden met de bal, onder leiding van een slordige 900 coaches en vrijwilligers.’ Een professor geschiedenis uit Bosnië-Herzegovina onderzocht volgens Levinsen het concept van ‘openheid, educatie, voetbal & ambiance’ en concludeerde: ‘Vandaag is de Open Fun Football School de enige plaats in dit door de oorlog geteisterde land waar kinderen van om het even welke achtergrond elkaar zonder problemen ontmoeten.’ Zou Simon Kuper hiervan op de hoogte zijn? Welk verdict zou hij vellen? Het angstzweet brak me uit. Ik zag hem in mijn verbeelding vanachter het gordijn opduiken, het vingertje bezwerend in de lucht: ‘Het is niet waar, u zijt gelovigen!’

Spookte opnieuw spontaan door mijn hoofd: een gesprek met Willi Lemke, in het historische Park Hotel van Bremen, herfst 2010. De voormalige manager van Werder reist sinds 2008 de wereld rond als ‘eerste verantwoordelijke voor de Verenigde Naties op het terrein van sport, vrede en ontwikkelingssamenwerking’. Ik interview hem over zijn boek ‘Ein Bolzplatz für Bouaké. Wie der Sport die Welt verändert und warum ich mich stark mache für die Schwachen.’ Lemke vertelde twintig hartverwarmende verhalen, van Zuid-Afrika tot China : ‘Sport im Dienst von Frienden und Entwicklung’! De beklemming sloeg toe. Ik vreesde elk moment een uit de kast springende Simon Kuper, sardonisch schreeuwend: ‘Het bewijs ontbreekt dat Willi Lemke écht bestaat!’

Ik pieker mij kapot. Nog een derde keer proberen, spookte nogmaals spontaan door mijn hoofd: bezoek aan Notts County, zomer 2008. Gesprek met Graham Moran, de praatgrage communitymanager van de oudste nog bestaande club van Engeland, een vierdeklasser uit Nottingham, de stad van Robin Hood. De hartelijk op mijn rug koekende voormalige profvoetballer strooide luidruchtig met zekerheden: ‘Onze sociale werking behoort tot de beste van het land. We bezoeken negen zogenaamde deprivated neighbourhouds in de stad: antisociaal gedrag, criminaliteit, werkloosheid. We houden kinderen van de straat met sportieve en opvoedkundige activiteiten. Vier avonden per week leren we hen alternatieve opties en zelfvertrouwen opbouwen en in het stadion volgen ze lessen in het Study Support Centre. Ik weet heel zeker dat we via het voetbal het leven van vele jongeren hebben verbeterd.’ Stilte. Ik stamelde in mijn beste steenkolenschots: ‘Can you prove this? Do you have the evidence?’ ‘Evidence? Who the fuck cares?’ bulderde hij en slurpte in één teug zijn Robin Hood Beer leeg. Ik schrok me een hoedje en tierde op mijn beurt: ‘Evidence, who the fuck cares?’ Zo hoorde ik het graag. En ik dronk ook in één keer mijn Robin Hood Beer uit. In het dagelijks leven gedraag ik me immers als een vriendelijke gozer.

Maar ik supporter niet voor Simon Kuper.

Advertenties

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: